DEXA-scan: T-score, Z-score en BMD uitgelegd
Na een DEXA-scan zie je termen als T-score, Z-score en BMD. Wat betekenen die cijfers? Hier leggen we het stap voor stap uit.
In het kort
- Een DEXA-scan meet je botdichtheid met een lage dosis röntgenstraling.
- De T-score vergelijkt je botten met die van een gezonde jongvolwassene en bepaalt de diagnose.
- De Z-score vergelijkt je met leeftijdsgenoten en is vooral belangrijk bij jongere mensen.
- BMD is de gemeten botdichtheid in gram per cm².
Wat is een DEXA-scan?
Een DEXA-scan (ook wel DXA genoemd) is een soort röntgenonderzoek waarmee de botdichtheid wordt gemeten, meestal bij de heup en de onderrug — daar is het risico op breuken het grootst. De stralingsdosis is veel lager dan bij een gewone röntgenfoto.1 De scan is pijnloos en duurt kort.
BMD: de botdichtheid
BMD staat voor Bone Mineral Density: de hoeveelheid mineralen (kalk) in je bot, uitgedrukt in gram per cm². Een hogere BMD betekent stevigere botten; een lage BMD wijst op botontkalking.1 De BMD-waarde alleen zegt nog niet of je osteopenie of osteoporose hebt — daarvoor wordt de T-score gebruikt.
De T-score
De T-score vergelijkt jouw botdichtheid met die van een gezonde jongvolwassene, het moment waarop botten op hun sterkst zijn. Het is de belangrijkste waarde voor de diagnose.2 Hoe lager de T-score, hoe groter het risico op breuken. De internationaal afgesproken grenzen:
| Situatie | T-score | Wat het betekent |
|---|---|---|
| Normaal | −1,0 of hoger | Gezonde botdichtheid. |
| Osteopenie | tussen −1,0 en −2,5 | Verlaagde botdichtheid, nog geen osteoporose. |
| Osteoporose | −2,5 of lager | Sterk verlaagde botdichtheid, verhoogd risico op breuken. |
De Z-score
De Z-score vergelijkt jouw botdichtheid met die van mensen van je eigen leeftijd, geslacht en bouw. Deze score is vooral belangrijk bij jongere mensen of bij verdenking op een onderliggende ziekte. Een opvallend lage Z-score kan reden zijn voor aanvullend onderzoek.1
De FRAX-score als aanvulling
Naast de DEXA-scan gebruikt een arts soms de FRAX-tool, die het tienjaarsrisico op een botbreuk inschat op basis van meerdere risicofactoren.2 Zo krijgt de arts een completer beeld dan met de botdichtheid alleen.
Hoe vaak wordt de scan herhaald?
Of en wanneer een DEXA-scan wordt herhaald, hangt af van je uitslag, je risico en een eventuele behandeling. Je arts bepaalt samen met jou het juiste moment.2
Veelgestelde vragen
Doet een DEXA-scan pijn?
Wat is het verschil tussen de T-score en de Z-score?
Bij welke T-score heb ik osteoporose?
Bronnen
- Osteoporose Vereniging — Onderzoek en diagnose. osteoporosevereniging.nl (geraadpleegd juli 2026).
- Federatie Medisch Specialisten — Multidisciplinaire richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie (2022). richtlijnendatabase.nl (geraadpleegd juli 2026).