Medicatie bij osteoporose: overzicht en werking
Bij osteoporose (en soms ernstige osteopenie) kan medicatie het botverlies remmen of botaanmaak stimuleren. Hier vind je de meest gebruikte middelen, hoe ze werken en waar je op kunt letten. De keuze is altijd maatwerk met je arts.
In het kort
- Medicatie remt de botafbraak of stimuleert de botaanmaak.
- Bisfosfonaten zijn meestal de eerste keus en verlagen het risico op breuken flink.
- Denosumab mag je niet zomaar stoppen — dat kan een terugslag geven.
- De keuze is altijd maatwerk, samen met je arts.
Wanneer is medicatie nodig?
Bij osteoporose, en soms bij ernstige osteopenie, kan medicatie het botverlies vertragen of nieuwe botaanmaak stimuleren. Of het nodig is, hangt af van je botdichtheid, eerdere breuken en je totale risico (onder meer via de FRAX-score).13 Naast medicatie blijven beweging, voeding en voldoende calcium en vitamine D belangrijk.
Bisfosfonaten
Bisfosfonaten (zoals alendroninezuur, risedroninezuur en zoledroninezuur) zijn meestal de eerste keus. Ze remmen de cellen die bot afbreken, waardoor de botdichtheid op peil blijft of toeneemt en het risico op breuken daalt.2 Bij langdurig gebruik (vaak minimaal zo’n vijf jaar) kan het risico op een nieuwe botbreuk ongeveer halveren.3
Tabletten neem je meestal op een lege maag in, met een vol glas water en rechtop blijvend, om maagklachten te beperken.1 Mogelijke bijwerkingen zijn maag- en darmklachten; zeldzaam zijn kaakproblemen of een atypische dijbeenbreuk. Bij veel mensen wegen de voordelen zwaarder, zeker bij een hoog breukrisico.2
Denosumab
Denosumab (merknaam Prolia) is een injectie die je twee keer per jaar krijgt. Het blokkeert een eiwit (RANKL) dat botafbrekende cellen activeert, waardoor de botafbraak afneemt.1
Denosumab verlaagde het risico op botbreuken duidelijk
In de grote FREEDOM-studie kregen vrouwen na de overgang met osteoporose drie jaar lang denosumab of een placebo. Denosumab verlaagde het risico op nieuwe wervelbreuken met ongeveer 68%, op heupbreuken met circa 40% en op overige breuken met ongeveer 20%.4
Belangrijk: je mag niet zomaar met denosumab stoppen. Na het stoppen kan de botafbraak in korte tijd sterk toenemen, met kans op (wervel)breuken. Stoppen of overstappen gebeurt daarom altijd in overleg met je arts, meestal met vervolgmedicatie.
Cummings SR, San Martin J, McClung MR, et al. Denosumab for prevention of fractures in postmenopausal women with osteoporosis (FREEDOM). N Engl J Med. 2009;361(8):756–765. NEJMBotopbouwende middelen
Bij zeer ernstige osteoporose zijn er middelen die juist de botaanmaak stimuleren, zoals teriparatide en romosozumab. Deze worden meestal een beperkte periode gebruikt en daarna gevolgd door een botafbraakremmer om het resultaat vast te houden.3
Hormonen en de overgang
Bij vrouwen rond de overgang kan hormoontherapie soms een rol spelen, maar dit is niet de eerste keus en wordt zorgvuldig afgewogen tegen de risico’s.1
Medicijnen werken alleen als je ze trouw gebruikt. Zorg daarnaast voor voldoende calcium en vitamine D, blijf bewegen, en bespreek bijwerkingen met je arts in plaats van zelf te stoppen.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet ik bisfosfonaten gebruiken?
Mag ik zelf stoppen met denosumab (Prolia)?
Zijn er veel bijwerkingen van osteoporosemedicatie?
Bronnen
- Thuisarts.nl (Nederlands Huisartsen Genootschap) — Botontkalking. thuisarts.nl/botontkalking (geraadpleegd juli 2026).
- Apotheek.nl (KNMP) — Botontkalking. apotheek.nl (geraadpleegd juli 2026).
- Federatie Medisch Specialisten — Multidisciplinaire richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie (2022). richtlijnendatabase.nl (geraadpleegd juli 2026).
- Cummings SR, San Martin J, McClung MR, et al. Denosumab for prevention of fractures in postmenopausal women with osteoporosis (FREEDOM trial). New England Journal of Medicine. 2009;361(8):756–765. NEJM